Ο ταξιδιώτης, του Ulrich Alexander Boschwitz

 

Ύστερα από αρκετό καιρό, μοιράζομαι μαζί σας άλλη μία βιβλιοφιλική εμπειρία. Πρόκειται για το βιβλίο «Ο ταξιδιώτης» που έγραψε το 1938 ο 23χρονος τότε Γερμανός εβραϊκής καταγωγής συγγραφέας Ulrich Alexander Boschwitz.

Περίληψη:

Ένα κλασικό και παράλληλα εντυπωσιακά επίκαιρο μυθιστόρημα.

Μια πολύτιμη λογοτεχνική μαρτυρία που ανακαλύφθηκε εκ νέου και εκδόθηκε μετά από 8 δεκαετίες με μεγάλη επιτυχία, καθώς απαντά σε κεντρικά ιστορικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής μας. Ένα λογοτεχνικό ντοκουμέντο που εκδόθηκε πρώτη φορά το 1939 και αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη σε μυθιστόρημα μαρτυρία για τη Νύχτα των Κρυστάλλων. Θεωρούνταν χαμένο, μέχρι που το χειρόγραφο-θησαυρός βρέθηκε πρόσφατα στη Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη και ανασύρθηκε στο φως της δημοσιότητας.

«Για εμάς τους Εβραίους η ζωή απαγορεύεται», είπε ο Ζίλμπερμαν. «Τι θα κάνετε; Θα υπακούσετε στην απαγόρευση;» Ο Ότο Ζίλμπερμαν, Εβραίος επιχειρηματίας και διακεκριμένο μέλος της κοινωνίας, χάνει το σπίτι και την επιχείρησή του εξαιτίας των πογκρόμ του Νοεμβρίου του 1938. Μ’ έναν χαρτοφύλακα γεμάτο χρήματα, που κατάφερε τελευταία στιγμή να διασώσει, προσπαθεί να περάσει παράνομα τα σύνορα, αλλά αποτυγχάνει και αναζητά καταφύγιο στα τρένα. Αρχίζει να ταξιδεύει ασταμάτητα, χωρίς προορισμό, περνώντας τις μέρες του σε βαγόνια, αποβάθρες, σταθμούς, εστιατόρια και αίθουσες αναμονής…

Οι συναντήσεις και οι γνωριμίες που κάνει στα κουπέ των τρένων είναι οι συγκλονιστικές στιγμές αυτής της ατέρμονης φυγής που, κάποια στιγμή, τερματίζεται απότομα.

Ο συγγραφέας:

Ο Ούλριχ Αλεξάντερ Μπόσβιτς (Ulrich Alexander Boschwitz, 1915–1942) ήταν Γερμανοεβραίος συγγραφέας. Έγινε ευρύτερα γνωστός για το συγκλονιστικό μυθιστόρημα «Ο ταξιδιώτης» (γραμμένο το 1938), το οποίο περιγράφει τη αγωνιώδη περιπλάνηση ενός Εβραίου επιχειρηματία στη ναζιστική Γερμανία μετά τη Νύχτα των Κρυστάλλων. Έγραψε επίσης το έργο «Άνθρωποι στο περιθώριο». Διέφυγε από τη Γερμανία το 1935. Έζησε στη Γαλλία, το Βέλγιο και την Αγγλία, όπου συνελήφθη ως «εχθρικός αλλοδαπός» και εξορίστηκε στην Αυστραλία. Το 1942, ενώ επέστρεφε στην Ευρώπη, το πλοίο στο οποίο επέβαινε τορπιλίστηκε από τους Γερμανούς, με αποτέλεσμα ο Μπόσβιτς να χάσει τη ζωή του σε ηλικία μόλις 27 ετών.

Η εντύπωσή μου:

Παρότι το βιβλίο μοιάζει ημιτελές, ο συγγραφέας κατάφερε να μεταδώσει σε απόλυτα ρεαλιστική αποτύπωση τα πραγματικά γεγονότα του πογκρόμ που εξαπέλυσε το ναζιστικό καθεστώς εναντίον των Εβραίων της Γερμανίας και της Αυστρίας το Νοέμβριο του 1938. Έχοντας πικρές προσωπικές εμπειρίες από την οικογένειά του, ο συγγραφέας τοποθετεί τον κεντρικό ήρωα, τον Όττο Ζίλμπερμαν, στον κυκεώνα μίας ατέρμονης καταδίωξης.

Ο πρωταγωνιστής αλλάζει το ένα τρένο μετά το άλλο σε μία προσπάθεια να ξεφύγει από τις τα όργανα της χιτλερικής εξουσίας, τα οποία αισθάνεται ότι, αν έμενε στάσιμος, θα τον είχαν ήδη συλλάβει. Στις διαδρομές του συναναστρέφεται ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών στρωμάτων και πολιτικών πεποιθήσεων. Κάποτε βιώνει την απόλυτη εγκατάλειψη και το ανώφελο αυτής της ατέρμονης μετακίνησης. Μία προσπάθεια να περάσει στ’ αλήθεια τα σύνορα αποβαίνει άκαρπη.

Ταυτόχρονα, όμως, μέσα σε όλη αυτή την ψυχολογική και σωματική πίεση, ο συγγραφέας επιμένει μέχρι το τέλος να σκιαγραφεί τον ήρωά του ως έναν άνθρωπο που αρνείται να αλλοτριωθεί εντελώς από το εχθρικό περιβάλλον. Επιμένει, ακόμα και στις πιο δύσκολες περιστάσεις, να συμπεριφέρεται ως ένας αστός επιτυχημένος επιχειρηματίας, ο οποίος «μόλις πριν από τέσσερις ημέρες» ήταν ένας «κανονικός άνθρωπος». Ως ένας Γερμανός πρώην στρατιώτης στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ο οποίος πολέμησε στην πρώτη γραμμή για τη Γερμανία και αισθάνεται υπερήφανος γι’ αυτό, χωρίς να μπορεί να χωνέψει γιατί τον διώκουν απλώς επειδή είναι Εβραίος. Ως ένας παραδοσιακός οικογενειάρχης, που αγαπάει τη γυναίκα του και τον γιο του, ο οποίος τώρα μάταια προσπαθεί να τον βοηθήσει να φύγει από τη Γερμανία. Τέλος, ως ένας άνθρωπος με όρια στη συμπεριφορά του, που όμως αφήνεται ενίοτε στην αίσθηση του ωραίου και ασυναίσθητα αναζητεί το καλό στους άλλους, όσο παράτολμο κι αν φαίνεται το εγχείρημα.

 Η μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου είναι εξαίσια ως συνήθως. 

Αξίζει τον χρόνο σας ως ένα ιστορικό ντοκουμέντο γραμμένο από έναν άνθρωπο που πρόλαβε να το γράψει πριν τον προλάβει ο θάνατος σε πιο «ελεύθερο» περιβάλλον.

Στοιχεία του βιβλίου:

Μεταφρασμένο:

Τίτλος: Ο ταξιδιώτης

Συγγραφέας: Ulrich Alexander Boschwitz

Εκδότης: Κλειδάριθμος

Ημερ/νία έκδοσης: 11/2019

Γλώσσα γραφής: ελληνικά

Χρονολογία έκδοσης: 2019

Σελίδες: 304

Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου

Πρωτότυπο:

Τίτλος: Der Reisende

Συγγραφέας: Ulrich Alexander Boschwitz

Εκδότης: Klett-Cotta – J.G. Cotta’sche Buchhandlung Nachfolger GmbH, Stuttgart

Ημερ/νία έκδοσης: 02/2018

Ημερ/νία συγγραφής: 11/1938

Γλώσσα γραφής: γερμανικά